Strona ofertowa Wydawnictw Edukacyjnych WIKING
Jesteś
gościem portalu
Strona główna portalu
http://www.wiking.edu.pl/article.php?id=416
http://www.wiking.edu.pl/article.php?id=440
http://www.wiking.edu.pl/article.php?id=441
http://www.wiking.edu.pl/article.php?id=335
Powrót do poprzedniej stronyWersja do wydruku
Przyroda > Pogoda > Składniki pogody > Wiatr

Wiatr

Słowa kluczowe:
- ciśnienie atmosferyczne
- wiatr: globalny i lokalny 
-
fen
- bryza 

Co to jest wiatr?

Wiatr to poziomy (lub prawie poziomy) ruch powietrza wywołany
różnicami ciśnienia atmosferycznego.


Wiatr wyginający gałęzie drzewa.

Jak powstaje wiatr?

Wiatr tworzy się nad obszarami o różnym ciśnieniu atmosferycznym. Powietrze dążąc do wyrównania ciśnienia, przemieszcza się od miejsca, w którym jest wysokie ciśnienie atmosferyczne (wyż baryczny) w stronę obszaru o niższym ciśnieniu (niż baryczny).

Uwaga !!! Im większa jest różnica ciśnień, tym wiatr jest silniejszy (wieje z większą prędkością).

Wiatr skręca w prawo na półkuli północnej i w lewo na półkuli południowej. Owo odchylenie od linii prostej spowodowane jest ruchem wirowym Ziemi, czyli obrotem naszej planety wokół własnej osi z zachodu na wschód.

Najniższe ciśnienie panuje nad równikiem. Gorące powietrze, które wznosi się 
z  „równikowego pasa ciszy” ochładza się i opada następnie w okolicach zwrotników. Rozprzestrzenia się stamtąd na północ i na południe w postaci stałych wiatrów wschodnich (pasatów) i stałych wiatrów zachodnich. Takie charakterystyczne wiatry, związane z cyrkulacją powietrza w atmosferze całej planety, nazywamy globalnymi. Wiatry spowodowane specyficznym ukształtowaniem terenu na danym obszarze są wiatrami lokalnymi.

Przykładowe wiatry lokalne występujące w Polsce to:

  • fen,
  • bryza.

FEN

Fen to wiatr typowo górski.

Jak powstaje?

Bezpośrednią przyczyną powstawania wiatru typu fenowego jest różnica ciśnienia atmosferycznego występująca po obu stronach pasma górskiego.

  • Powietrze, dążąc do wyrównania ciśnienia, unosi się po zboczach (wzdłuż stoku dowietrznego i ochładza się. W ten sposób powstają chmury, z których pada deszcz. Z tej strony zbocza wiatr jest słaby.
  • Po przejściu na drugą stronę góry powietrze z dużą prędkością opada po zboczach (po stoku zawietrznym), ogrzewa się i staje się suche. Po tej stronie zbocza opady nie występują.

To jest właśnie fen – silny, porywisty, ciepły i suchy wiatr wiejący z gór.

Ten rodzaj wiatru jest charakterystyczny dla wielu obszarów górskich (Alpy, Sudety). W różnych krajach nosi różne nazwy lokalne: halny - w Tatrach, polak - po Czeskiej stronie Sudetów, chinook - w Górach Skalistych (USA), puelche - w Andach (Chile), zonda - w Andach (Argentyna).

BRYZA

Bryza to wiatr lokalny, wiejący okresowo, charakterystyczny dla wybrzeży mórz i wielkich jezior.

Jak powstaje?

Bezpośrednią przyczyną powstania bryzy są różnice w nagrzewaniu się lądu i sąsiadującej z nim wody w ciągu dnia i nocy.

W dzień:

  • Ląd szybko się nagrzewa, oddając ciepło powietrzu. Staje się ono lżejsze, unosi się, tworząc obszar niskiego ciśnienia.
  • Nad chłodniejszą wodą powietrze jest cięższe. Tu tworzy się obszar wysokiego ciśnienia.
  • Zatem cięższe powietrze znad wody zastępuje lżejsze powietrze znad lądu – powstaje tzw. bryza dzienna (bryza morska), która wieje znad morza
    na ląd.

W nocy sytuacja jest odwrotna:

  • Ląd szybko traci ciepło. Powietrze ochładza się i staje się ciężkie. Powstaje obszar wysokiego ciśnienia.
  • Woda wolniej oddaje ciepło. Powietrze nad nią ogrzewa się, robi się lżejsze i wznosi się. Powstaje obszar niskiego ciśnienia.
  • Kiedy ciężkie powietrze znad lądu zastępuje lżejsze powietrze znad wody, powstaje bryza nocna (bryza lądowa). Wiatr ten wieje od lądu nad wodę.

powrót na początek strony

Zobacz także
Pomiar siły i kierunku wiatru
Geografia | Język Polski | Historia | Przyroda | Biologia